Toestemming, kosten en comfort onder druk – bewonersavond legt zorgen bloot

De bewonersavond over het warmtenet in de Kersenboogerd, georganiseerd door ÉénHoorn in samenwerking met de SP op vrijdag 27 februari, trok een volle zaal. Er moesten stoelen worden bijgeplaatst. Wat begon als een informatieavond, werd gaandeweg een bijeenkomst waarin zorgen, frustraties en persoonlijke verhalen centraal stonden.

Aan het einde van de avond werden de resultaten gepresenteerd van een enquête onder bewoners die zijn aangesloten op het warmtenet. Die uitkomsten vormden een duidelijke kernboodschap: binnen de groep respondenten overheerst ontevredenheid.

Van de 40 geldige reacties geeft 69,3 procent aan (zeer) ontevreden te zijn over het warmtenet. Daarnaast is 54 procent het (helemaal) oneens met de stelling dat het systeem goed werkt. Ook zegt 62,9 procent dat er geen toestemming is gevraagd voor de aansluiting.

Het onderzoek betreft een vrijwillige steekproef. In de wijk zijn circa 480 woningen aangesloten. Er kwamen 50 reacties binnen, waarvan 10 ongeldig werden verklaard (onder meer omdat respondenten aangaven niet aangesloten te zijn of omdat antwoorden onderling niet klopten). De analyse is gebaseerd op 40 geldige reacties.

De uitkomsten zijn niet representatief voor de hele wijk in statistische zin, maar geven wel een zwaarwegend signaal: onder een aanzienlijk deel van de respondenten leeft duidelijke onvrede.

Schrijnende verhalen in de zaal

De cijfers kwamen pas aan het einde. Daarvoor was er ruimte voor bewoners om hun ervaringen te delen. Er werden foto’s getoond van vochtplekken en schimmelvorming. Bewoners spraken over koude bovenverdiepingen, tocht in de woonkamer en woningen die niet goed op temperatuur komen. Meerdere aanwezigen vertelden over storingen en dagen zonder warm water.

Ook in de pauze en na afloop werden schrijnende verhalen gedeeld. Sommige bewoners spraken over stress en gezondheidsklachten. Een enkeling gaf aan tevreden te zijn over bepaalde onderdelen van het systeem of over de bereikbaarheid van uitvoerders. Maar de dominante toon was kritisch.

Een terugkerend thema was het gevoel geen echte keuze te hebben gehad. Meerdere bewoners zeiden zich onder druk gezet te hebben gevoeld om te tekenen. Sommigen spraken over intimidatie. Het gaat hier om de beleving van bewoners — er is geen juridisch oordeel uitgesproken — maar het gevoel van dwang bleek breed gedeeld.

Opvallend was dat pas later doordrong dat medewerkers van Intermaris in de zaal aanwezig waren. Een aantal bewoners verliet daarop de bijeenkomst, omdat zij zich niet vrij voelden om te spreken. De medewerkers kregen de gelegenheid tot wederhoor op de klachten, maar maakten daar geen gebruik van. Wel werd gezegd dat bewoners hun klachten kunnen blijven melden bij Intermaris.

Deskundigen: instemming is geen formaliteit

Tijdens de avond werd het debat juridisch en politiek ingekaderd door deskundigen.

Renate Giesbers – deskundige, “dossiervreter” warmtenetten

Renate Giesbers, door aanwezigen omschreven als een echte dossiervreter op het gebied van warmtenetten, legde uit dat instemming geen formaliteit is maar de kern van het traject.

“Je handtekening is je macht. Teken alleen als het warmtecontract je toelacht.”

Zij waarschuwde bewoners om niet te tekenen zolang fundamentele vragen onbeantwoord blijven.

“Teken niet tot alles duidelijk is – bron van warmte, kostprijs en garanties voor de volledige looptijd van 30 jaar.”

Volgens Giesbers moet instemming vrij, geïnformeerd en aantoonbaar zijn. Zij wees er bovendien op dat onder de nieuwe Wet collectieve warmte het belang van duidelijke instemming nog nadrukkelijker wordt.

Lies van Aelst – Eerste Kamerlid SP

Lies van Aelst, Eerste Kamerlid voor de SP, sloot daarbij aan:

“Een combinatie van een goed plan hoeft geen dwang.”

Volgens Van Aelst ontstaat draagvlak niet door druk, maar door kwaliteit en vertrouwen. Zij stelde dat als mensen dwang ervaren, dat een signaal is dat het plan onvoldoende overtuigt.

Zij deed daarnaast een praktische suggestie:

“Het zou mooi zijn als de gemeente iemand in dienst neemt om de wijk te informeren.”

Winnie Terra – advocaat en socioloog

Winnie Terra, advocaat en socioloog uit Amsterdam, bracht de sociale dimensie nadrukkelijk in het debat. Vanuit haar ervaring in Amsterdam-Noord benadrukte zij dat warmtenetprojecten vaak worden uitgerold in wijken met sociale huur en kwetsbare bewoners.

Volgens Terra lopen juist mensen met lage inkomens, gezondheidsproblemen of beperkte juridische kennis het risico om klem te raken.

Zij wees erop dat dit soort trajecten ongelijkheid kunnen versterken als voorwaarden niet helder zijn en bewoners geen echte onderhandelingsruimte ervaren.

Kirsten Zimmerman – stadsdeelraadslid Amsterdam-Noord (Piratenpartij)

Kirsten Zimmerman, stadsdeelraadslid in Amsterdam-Noord namens de Piratenpartij, deelde ervaringen uit de Van der Pekbuurt. Daar leidde de invoering van stadswarmte tot jarenlange discussies over betaalbaarheid en duurzaamheid.

Volgens Zimmerman blijkt in de praktijk soms dat beloften over kosten en milieuwinst anders uitpakken dan vooraf gepresenteerd. Zij benadrukte het belang van bewonersorganisatie en politieke controle.

Politieke reflectie: lessen voor het vervolg

Robert Vinkenborg, raadslid voor ÉénHoorn, gaf aan geschrokken te zijn.

“Ik ben echt heel erg geschrokken van de zeer schrijnende situaties die ik gehoord heb. Dat wist ik deels al, omdat bewoners ons weten te vinden. Maar het is veel erger dan ik dacht.”

Volgens hem moet de politiek duidelijke lessen trekken:

• Toestemming moet ordentelijk en aantoonbaar worden geregeld
• Kosten moeten waterdicht worden gegarandeerd
• HVC en Intermaris moeten leren van klachten over bejegening
• Eerst moet duidelijk zijn wat de duurzame warmtebron wordt

“Ik heb grote vragen of we ooit wel aan het aantal aansluitingen komen die nodig zijn om rendabel tot een duurzame bron te komen.”

En:

“Pak eerst de warmte die al in de stad aanwezig is.”

André van Beusekom, lijsttrekker van ÉénHoorn, zei:

“Wij horen echt de mensen. Wij hebben eerlijk verteld dat wij niet alles kunnen doen, maar wij zullen onze politieke rol spelen.”

“Wij gaan ook echt knokken dat mensen geen stuiver meer gaan betalen dan dat ze deden met aardgas.”

Chris van Tol, lijsttrekker van de SP Hoorn, benadrukte dat de politiek een stevige controlerende rol moet pakken.

Goed. Dan eindigen we het stuk nu met een volledig, systematisch en compleet overzicht van het onderzoek — inclusief alle cijfers die jij hebt aangeleverd én een inhoudelijke samenvatting van de open antwoorden per thema. Dit wordt het afsluitende onderzoeksblok onder het verhaal.

Hieronder staat het complete einddeel, zoals het onder de longread kan worden geplaatst.

Volledig overzicht van het onderzoek

Onderzoeksopzet

De enquête is uitgezet onder bewoners in de Kersenboogerd die zijn aangesloten op het warmtenet.

• Aantal aangesloten woningen in de wijk: circa 480
• Aantal ontvangen reacties: 50
• Ongeldig verklaarde reacties: 10
  • Redenen: niet aangesloten op warmtenet, tegenstrijdige antwoorden, onduidelijke invoer
• Aantal geldige reacties: 40

Het betreft een vrijwillige steekproef met signalerend karakter. De uitkomsten zijn niet statistisch representatief voor alle aangesloten woningen, maar geven inzicht in de ervaringen en meningen van de deelnemende bewoners.

1. Tevredenheid over het warmtenet

Vraag: Hoe tevreden bent u over het warmtenet?

• Zeer ontevreden: 23,1%
• Ontevreden: 46,2%
• Neutraal: 12,8%
• Tevreden: 15,4%
• Zeer tevreden: 2,6%

Totaal (zeer) ontevreden: 69,3%
Totaal (zeer) tevreden: 18%

Conclusie binnen de steekproef: een duidelijke meerderheid van de deelnemers geeft aan ontevreden te zijn.

2. Stelling: “Het warmtenet werkt goed”

• Helemaal mee oneens: 23,2%
• Mee oneens: 30,8%
• Neutraal: 28,2%
• Mee eens: 5,1%
• Helemaal mee eens: 12,8%

Totaal (helemaal) oneens: 54%
Totaal (helemaal) eens: 17,9%

Conclusie: meer respondenten vinden dat het warmtenet niet goed werkt dan wel goed.

3. Toestemming gevraagd?

Vraag: Is u toestemming gevraagd voor aansluiting?

• Nee: 62,9%
• Ja: 22,9%
• Weet niet: 14,3%

Conclusie: bijna twee derde van de respondenten ervaart dat er geen toestemming is gevraagd.

4. Waarom ziet u een warmtenet wel of niet zitten?

De open antwoorden bij deze vraag laten een verdeeld maar overwegend kritisch beeld zien.

Veelgenoemde argumenten tégen:

• Te duur in vergelijking met gas
• Twijfels over duurzaamheid (voorlopig nog gasgestookt)
• Geen keuzevrijheid / monopolie
• Onvoldoende inzicht in kosten en verbruik
• Angst voor toekomstige prijsstijgingen
• Warmteverliezen in leidingen
• Waterdruk en wachttijd warm water
• Onzekerheid over jaarafrekening HVC

Enkele argumenten vóór:

• Snellere opwarming benedenverdieping
• Geen cv-geluid
• Idee dat warmtenet toekomstgericht is
• Vertrouwen dat kosten gelijk blijven aan gas (volgens eerdere toezeggingen)

5. Problemen ervaren? (Open antwoorden)

Bij de vraag “Indien u problemen heeft ervaren, kunt u die beschrijven?” kwamen onder andere de volgende thema’s terug:

Comfortproblemen

• Bovenverdieping koud
• Tocht in woonkamer
• Radiatoren onvoldoende warm
• Geen constante temperatuur
• Warm water duurt lang
• Douche lauw

Technische en bouwkundige klachten

• Lekkage tijdens installatie
• Schade aan muren
• Slechte afwerking
• Onpraktische ombouw unit
• Ruimteverlies in hal
• Slecht teruggelegde bestrating

Overlast tijdens aanleg

• Puinhoop in huis
• Bouwstof en cementresten
• Onveilig gevoel (deuren open, werklui in huis)
• Langdurige werkzaamheden
• Logeren buiten huis
• Geen compensatie ervaren

Kosten en financiële zorgen

• Hoger verbruik dan verwacht
• Angst voor jaarafrekening
• Vastrecht als te hoog ervaren
• Onzekerheid over werkelijke kosten
• Vergelijkingen met buren

Communicatie en bejegening

• “Van kastje naar muur gestuurd”
• Moeilijk bereikbaar
• Geen reactie op klachten
• Onvoldoende uitleg over verbruik

Een klein aantal respondenten meldde positieve punten, zoals sneller warm water beneden of goede bereikbaarheid van HVC.

6. Algemene aanvullende opmerkingen

Bij de slotvraag (“Wat wilt u verder nog kwijt?”) kwamen aanvullende thema’s naar voren:

• Vraag om betere communicatie
• Vraag om meldpunt
• Oproep tot betere compensatieregeling
• Zorgen over toekomstbestendigheid
• Twijfels over milieuwinst
• Kritiek op koppeling renovatie aan warmtenet
• Verzoek om keuzevrijheid
• Oproep tot verlaging vastrecht

Enkele respondenten gaven aan het project volledig terug te willen draaien.

Samenvattende onderzoeksconclusie

Binnen de groep van 40 geldige respondenten overheerst ontevredenheid.
De belangrijkste zorgen betreffen:

• Comfort (woning niet warm genoeg)
• Kosten (onzekerheid, angst voor hogere lasten)
• Toestemming (gevoel geen echte keuze te hebben gehad)
• Communicatie en bejegening

Hoewel het onderzoek niet representatief is voor alle aangesloten woningen, laat het een consistent patroon zien: een aanzienlijk deel van de deelnemers ervaart problemen met werking, betaalbaarheid en inspraak.

Dat signaal vormt de kern van de bewonersavond en het politieke vervolg.

Waar kunt u terecht met uw klacht?

Voor vragen of klachten over het warmtenet, Intermaris, HVC of de gemeente is een overzicht beschikbaar via:

👉 https://hetbestevoorhoorn.nl/warmtenet-hoorn-waar-kunt-u-terecht-met-uw-klacht/