Cultuur en Erfgoed - ÉénHoorn

Cultuur & Erfgoedprogramma

“Wij zijn na vijf jaar wel uitgepraat over Coen – tijd voor de echte uitdagingen.”

Cultuur en erfgoed vormen de ziel van Hoorn. Ze verbinden generaties, versterken onze gemeenschap en maken de stad aantrekkelijk voor bewoners én bezoekers. ÉénHoorn gelooft in een levendig cultureel klimaat waarin traditie en vernieuwing hand in hand gaan.

Maar cultuur is meer dan standbeelden en symboliek. Het gaat over wie we nú zijn en wat we samen kunnen betekenen. Daarom willen wij dat Hoorn zich richt op de echte uitdagingen van vandaag: armoede, uitsluiting en kansenongelijkheid.

Erfgoed: behoud met betekenis
Hoorn heeft een rijk historisch erfgoed — van VOC-panden tot kerken en havens. ÉénHoorn wil dit erfgoed niet alleen behouden, maar ook beleefbaar maken en verbinden met het heden.

Onze inzet:

Versterken van de Beleefbaar Erfgoed-regeling voor projecten die geschiedenis zichtbaar en toegankelijk maken.
Actieve ondersteuning van restauraties via de Stimuleringsregeling Monumenten.
Aanlichten van erfgoedlocaties, zodat Hoorn ook ’s avonds cultureel straalt.
Digitale ontsluiting via apps en augmented reality.

En over Jan Pieterszoon Coen:

Het debat over Coen sleept zich inmiddels zes jaar voort. Het begon in 2020 met onrust rond de BLM-protesten, eindigde in geweld, demonstraties en rechtszaken en groeide uit tot een gepolariseerde strijd waarin zelfs de burgemeester onder vuur kwam te liggen. Sindsdien is er eindeloos aan het onderwerp getrokken: werkgroepen, procesbegeleiders, gespreksmethodieken, opties A t/m D, bijeenkomsten en nóg een ronde gesprekken. Het kost tijd, energie en gemeenschapsgeld, maar het brengt Hoorn geen stap verder.

Intussen wordt er geld gestoken in organisaties die de polarisatie eerder voeden dan oplossen. De gespreksmethodiek die was voorgesteld hebben we zelf meegemaakt; laten we het netjes zeggen: er ontstaat meer begrip op een avondje bowlen. We zijn niet tegen gesprekken en niet tegen reflectie op geschiedenis, maar wél tegen een proces dat steeds opnieuw eindigt in verwarring, ruzie en verdeeldheid. De stad is er klaar mee.

Hoorn heeft dringendere uitdagingen. Wijken waar armoede levensjaren kost. Bewoners die zich niet gehoord voelen bij grote ingrepen zoals het warmtenet. Discriminatie, antisemitisme, woonwagenbewoners die structureel worden buitengesloten. Vrouwen die zijn gevlucht voor IS en hier veiligheid zoeken. Dat zijn onderwerpen die échte aandacht vragen. Daar zouden stadsgesprekken over moeten gaan. Dáár valt winst te behalen als raad en als stad.

Over Coen zijn we na zes jaar echt wel uitgepraat. Het standbeeld blijft staan. Laten we onze energie steken in de kwesties die Hoorn vooruit helpen.

Motivatie
Uit de eigen bron: “Het gesprek over het standbeeld sleept zich nu al vijf jaar voort… Wij zijn niet tegen gesprekken of reflectie, maar wel tegen een eindeloos proces dat steeds opnieuw uitmondt in verwarring, ruzie en verdeeldheid.” In werkelijkheid gaat het nu al zes jaar zo door — wat alleen maar onderstreept dat stabiliteit en duidelijkheid nodig zijn.

.
We willen niet nog meer eindeloze stadsgesprekken over Coen. Die tijd en energie kunnen beter worden besteed aan gesprekken die er wél toe doen: over armoede, antisemitisme, racisme, en hoe we samenleven in een diverse stad. “We zijn niet tegen reflectie op geschiedenis. We zijn tegen eindeloos herhalen van oude ruzies. Laten we praten over de uitdagingen van nu.”

Westfries Museum: cultuur ja, verspilling nee
ÉénHoorn staat pal voor cultuur en erfgoed, maar wij zien met groeiende zorg hoe er met geld wordt gesmeten rondom het Westfries Museum. Het museum wordt al jaren ontzien bij bezuinigingsrondes, terwijl het budget voor jeugd, welzijn, preventie en andere cruciale voorzieningen telkens opnieuw onder druk staat. Dat wringt. Natuurlijk vinden wij dat het monumentale museumgebouw behouden moet blijven — een opknapbeurt was op zichzelf redelijk en verantwoord. Maar de verbouwing is uitgegroeid tot een megaproject van bijna 30 miljoen euro. Dat bedrag is niet meer uit te leggen aan inwoners die zien hoe andere belangrijke voorzieningen moeten inleveren. En dan zijn we er nog niet: ook de toekomstige exploitatiekosten rijzen de komende jaren verder de pan uit. Die rekening komt uiteindelijk bij de samenleving terecht.
Helemaal onacceptabel vinden wij het plan voor een paviljoen in de museumtuin, bedoeld voor wisseltentoonstellingen. De tuin is een fraai, groen binnenstedelijk stukje Hoorn — en bovendien essentieel voor de ondernemer die ernaast zit, die investeerde in zijn zaak op basis van de bestaande situatie, inclusief uitzicht op die binnentuin. Het paviljoen zou zijn bedrijfsvoering direct schaden. Maar bovenal is het volstrekt onnodig: het vernieuwde museum krijgt er al een groot gebouw bij. Als er ruimte nodig is voor tijdelijke tentoonstellingen, dan kan dat daar. En mocht er, ondanks die enorme uitbreiding, tóch nog extra ruimte nodig zijn — dan moet dat eerst keihard en onomstotelijk worden aangetoond. Pas dan mag je nadenken over alternatieven, en wat ons betreft zijn die alternatieven dan ondergronds. Daarmee blijft de binnentuin behouden, blijft het regenwater goed weg kunnen en blijven we hittestress in de binnenstad tegengaan.
Voor ÉénHoorn is het duidelijk: het Westfries Museum begint steeds meer te lijken op een rupsje-nooit-genoeg. Terwijl tal van maatschappelijke organisaties moeten bezuinigen, wordt één instelling ontzien én uitgebreid. Dat is niet meer uit te leggen aan onze inwoners. Cultuur is belangrijk — maar niet zonder maat, niet zonder grenzen, en zeker niet ten koste van alles en iedereen om het museum heen.

Kunst, cultuur en eerlijke verdeling van middelen

Hoorn geeft op dit moment al buitensporig veel geld uit aan het Westfries Museum: een verbouwing van ongeveer dertig miljoen euro én oplopende exploitatiekosten. Kunst en cultuur zijn belangrijk, maar het huidige evenwicht is zoek. Meer geld toevoegen aan het totale cultuurbudget is niet de oplossing; een eerlijkere verdeling binnen het bestaande budget wel. Als poppodia, amateurkunst, wijkinitiatieven of jeugdvoorzieningen extra steun nodig hebben, moet dat komen uit middelen die nu vooral naar één instelling gaan.

Van stenen naar mensen. Van prestige naar deelname. Van elitair naar toegankelijk. Een cultuurbeleid dat bewoners betrekt, jongeren meeneemt en laagdrempelige voorzieningen versterkt, heeft meer maatschappelijke waarde dan steeds hogere investeringen in één topinstelling.

Motivatie
De Raad voor Cultuur schrijft: “Lokale cultuurprestaties zijn het sterkst wanneer middelen niet onevenredig naar één instelling vloeien, maar worden verdeeld over laagdrempelige voorzieningen die de brede deelname en toegankelijkheid vergroten.” Dat bevestigt dat brede spreiding van middelen effectiever is dan het verder opplussen van één groot project.

Cultuur: creativiteit als motor
Cultuur is expressie, ontmoeting en innovatie. ÉénHoorn wil dat iedere inwoner de kans krijgt om te maken, te beleven en mee te doen.
Onze inzet:

Structurele ondersteuning van lokale instellingen als Schouwburg Het Park, Museum van de 20e Eeuw en Pakhuis Hoorn.
Cultuurparticipatie voor iedereen: meer cultuureducatie op scholen, wijkprojecten en inclusieve festivals.
Ruimte voor jonge makers: betaalbare ateliers en broedplaatsen in leegstaande panden.
Ondersteuning van lokale trots, van koren tot buurtfestivals — want samen zingen, spelen en vieren verbindt.
Cultuur is geen luxe, maar sociaal cement. Het brengt mensen bij elkaar in een tijd waarin we elkaar hard nodig hebben.

Nieuw poppodium bij Poort van Hoorn

Hoorn heeft een toekomstbestendig poppodium nodig dat wél werkt voor jongeren, bezoekers en de binnenstad. Manifesto ligt te geïsoleerd en trekt daardoor minder publiek en minder aanloop naar het centrum. Een poppodium op de locatie Poort van Hoorn versterkt juist de levendigheid van de stad: drukkere en veiligere avondroutes, ruimte voor jonge makers, lokale bands en cultuur, én een sterkere horeca- en evenementen-structuur. Het is geen luxe, maar basis-infrastructuur voor een levendige en aantrekkelijke stad.

Slim combineren met andere stedelijke functies – zoals studentenhuisvesting of een woontoren met sociale huur – maakt het gebouw betaalbaar en zorgt ervoor dat cultuur, wonen en ontmoeting elkaar versterken. Zo bouwen we aan een Hoorn waar jongeren willen blijven en waar cultuur zichtbaar onderdeel is van het dagelijks leven.

Motivatie
Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam (SEO, 2018) blijkt: “De maatschappelijke waarde van de culturele sectoren is hoger dan de maatschappelijke kosten. Cultuur voegt jaarlijks meer toe aan de welvaart dan de belastingbetaler erin stopt.” Dat onderstreept dat een poppodium niet alleen cultureel, maar ook economisch en maatschappelijk waardevol is.

Samenwerking & toerisme
Cultuur en erfgoed zijn ook economische dragers. ÉénHoorn wil Hoorn profileren als culturele trekpleister van West-Friesland.
Onze inzet:

Nauwe samenwerking met toeristische partners om erfgoedroutes, evenementen en musea te promoten.
Eén gezamenlijke culturele agenda op een online platform.
Internationale samenwerking met steden met een maritieme geschiedenis, zoals Enkhuizen, Batavia (Indonesië) en Bremen.

Duurzaamheid & toegankelijkheid
Onze cultuur moet duurzaam en inclusief zijn.
ÉénHoorn pleit voor:

Verduurzaming van monumenten met behoud van hun karakter.
Toegankelijke cultuurgebouwen voor mensen met een beperking.
Programmering die de diversiteit van Hoorn weerspiegelt.

Investeren & evalueren
ÉénHoorn vindt dat cultuur structureel moet worden geborgd in de gemeentelijke begroting.
We stellen voor:

Een vast percentage van de begroting te reserveren voor cultuur en erfgoed.
Transparante subsidieregelingen en jaarlijkse evaluatie van maatschappelijke impact.
Burgerpanels voor inspraak in cultureel beleid.

KPI’s 2026–2030:

+10% cultuurparticipatie door scholen en wijkprojecten.
Jaarlijks minstens één nieuw erfgoedproject dat educatie en duurzaamheid verbindt.